Nieuwe Antwerpse gevangenis 'de Kade' ingehuldigd
Capaciteit 440 plaatsen, focus op humane en duurzame detentie
Op woensdag 2 september 2026 is op de Antwerpse Blue Gate-site de nieuwe gevangenis ‘De Kade’ officieel geopend, in aanwezigheid van minister Vanessa Matz en minister van Justitie Annelies Verlinden. Het complex, waar plek is voor 440 gedetineerden, is ontworpen om de normaliteit van het leven buiten zo veel mogelijk te benaderen met een campusmodel en kleinschalige leefgroepen.
Mensgericht model
Volgens minister Verlinden zet De Kade “een belangrijke stap in een humane, veilige en toekomstgerichte detentie, met differentiatie, responsabilisering en re-integratie centraal”. Minister Matz benadrukte de langdurige samenwerking tussen Justitie en de Regie der Gebouwen om tegelijk de capaciteit te vergroten en de infrastructuur te moderniseren.
De Kade werkt met kleinschalige leefgroepen en een campusopzet met gebouwen, pleinen en straten op menselijke schaal. Gedetineerden beschikken via een badge over gecontroleerde autonomie voor interne verplaatsingen. Er zijn gemeenschappelijke ruimtes, een sportzaal en specifieke zones voor begeleiding en activiteiten. De buitenruimte is integraal onderdeel van het concept: cellulaire gebouwen liggen op een verhoogd maaiveld, omringd door meer dan 200 populieren, waardoor de klassieke gevangenismuur minder dominant aanwezig is.
Het model beoogt zowel betere kansen op re-integratie als een moderne, veilige werkomgeving voor het personeel. Via Cellmade kunnen gedetineerden werken en opleidingen volgen, om vaardigheden en werkervaring op te bouwen richting terugkeer naar de arbeidsmarkt.
Capaciteit en indeling
De basiscapaciteit bedraagt 440 plaatsen, verdeeld in leefeenheden van telkens 22 personen. Er is een entiteit voor 396 mannen en een entiteit van 44 plaatsen met medisch centrum en een afdeling voor zorgbehoevenden en geïnterneerden. Daarnaast is er een reservecapaciteit van 66 plaatsen voorzien.
Duurzaamheid en energie
Het complex behaalde het BREEAM-certificaat ‘Excellent’. De oriëntatie en vormgeving, in combinatie met ruime raamopeningen, maximaliseren daglichttoetreding. Compact en functioneel bouwen beperkt de ecologische voetafdruk. Tussen de gebouwen liggen groene zones met gevarieerde beplanting en groendaken; waar geen groendaken liggen, zijn zonnepanelen voorzien. Meer dan 700 panelen leveren samen circa 380 kWp.
Regen- en grijswater worden hergebruikt, terwijl een ringgracht en wadi’s instaan voor infiltratie en buffering. Voor warmteproductie en -toelevering is de gevangenis aangesloten op het warmtenet van de Blue Gate-site.
DBFM en partners
De Kade werd gerealiseerd via een publiek-private DBFM-overeenkomst (Design, Build, Finance, Maintain) met het consortium Hortus Conclusus, in opdracht van de Regie der Gebouwen en de FOD Justitie. Het consortium staat 25 jaar in voor ontwerp, bouw, financiering en onderhoud. Partners zijn onder meer TINC, Jan De Nul en EEG, met bijdragen van Hootsmans architectenbureau, ARCH & TECO, Bureau Bas Smets, Ingenium, Envisan en ISS.
Kunstintegratie
In samenwerking met de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen is kunst geïntegreerd in de hele site. Zo zijn er werken aan het inkomgebouw, een groot werk in de bezoekersruimte met beelden gemaakt door gedetineerden en interventies in de cellenblokken.
Technische kerncijfers
- Site: 7 hectare
- Basiscapaciteit: 440 plaatsen (leefeenheden van 22)
- Reservecapaciteit: 66 plaatsen
- Duur van de werken: 2023–2026
- DBFM-terbeschikkingstermijn: 25 jaar
- Bouwkost: 195,5 miljoen euro (excl. btw)
- Jaarlijkse beschikbaarheidsvergoeding: 23,1 miljoen euro (incl. btw, prijspeil 2023)
- Zonnepanelen: >700, totaalvermogen circa 380 kWp
- BREEAM-score: Excellent