VOC-replica Batavia arriveert in Amsterdam voor laatste reis
Schip wordt klaargemaakt voor verhuizing aan land
De Batavia, de op ware grootte nagebouwde VOC-retourschip uit 1628, is zaterdag 19 september na een zes uur durende sleepreis aangekomen bij Damen Shiprepair Amsterdam. Het 56,6 meter lange houten schip voer met staande masten over het Markermeer en het IJ en passeerde daarbij het centrum van Amsterdam. Het transport werd uitgevoerd door Koninklijke Van der Wees. Met deze etappe is het eerste deel van de laatste waterreis voltooid.
Van water naar land
In Amsterdam wordt de Batavia in droogdok 4 op een speciaal ontworpen stalen en houten draagconstructie geplaatst. Dit is de eerste stap om het schip permanent op het land te zetten bij Museum Batavialand in Lelystad. Het dok is hetzelfde waaruit de Batavia in 1995 werd te water gelaten. Het schip blijft zo veel mogelijk ontzien: kanonnen en een groot deel van de ballast zijn vooraf verwijderd en tijdelijke stalen schoren zijn in ruim en op dekken aangebracht.
Maatwerk in dok 4
De cradle is 39,7 meter lang en 15,5 meter breed, opgebouwd uit 87,2 ton staal en 14 ton hout. Na plaatsing op steunpunten op een ponton wordt het geheel in droogdok 4 afgezonken. Twee kleine sleepboten manoeuvreren de Batavia precies boven de cradle, waarna het dok gecontroleerd wordt leeggepompt en het schip zich zet. De resterende kieren worden opgevuld met hout. Vervolgens wordt het dok weer gevuld tot het ponton met schip vrij komt en naar de kade kan worden gebracht. De Batavia vertrekt uit Amsterdam met een rompmassa van bijna 650 ton.
Waarom slepen, niet dragen
Het schip is over eigen romp gesleept omdat plaatsing op een ponton tijdens de overtocht ongewenste belastingen op de historische houten constructie zou veroorzaken. Het hout ligt al 31 jaar in het water; vergelijkbare schepen uit de 17e eeuw hielden doorgaans 15 tot 25 jaar stand. Strikte weerlimieten golden daarom voor de operatie en overmatige beweging op golven moest worden vermeden.
Vakmanschap en partners
Het draagconcept is in veertien maanden uitgewerkt. FaraFlash bepaalde afmetingen en gewicht en ontwierp de basis voor de cradle; Q3 Heavy Lift verzorgde de detailengineering en het ondersteunings- en vijzelsysteem; Kuperus & Gardenier verifieerden de gegevens en adviseerden over kwetsbare zones; Niron Staal bouwde de cradle. Trans Global Projects leidde de projectregie, risicoanalyse en vergunningen. Damen Shiprepair voert de dokoperaties uit.
Paul van de Craats, commercieel manager bij Damen Shiprepair Amsterdam: “We leiden hier net als destijds bij de bouw van de Batavia jonge vakmensen op in de praktijk. Dat dit schip in 1995 uit ons dok vertrok en nu terugkeert voor zijn volgende hoofdstuk maakt ons trots.”
Ard Suvaal, projectmanager bij Trans Global Projects: “Dit is geen alledaags transport: het is publiek, historisch waardevol en technisch veeleisend. De hechte samenwerking tussen alle partners was cruciaal voor het succes.”
Planning
Na de voorbereidende werkzaamheden vertrekt de Batavia op 1 oktober op een ponton terug richting Lelystad. Op 2 oktober wordt het schip aan land gezet naast Museum Batavialand, waar het kan drogen en beter kan worden beschermd en onderhouden. Dit markeert de eerste zichtbare stap in de grootschalige vernieuwing van het museum, dat zijn scheepswerf, de Batavia en de tentoonstellingen straks op één locatie samenbrengt. De Batavia is naar verwachting kort na het aan land zetten weer te bezoeken. De herontwikkelde museumlocatie opent naar verwachting eind 2028.
Feiten op een rij
- Lengte over alles: 56,6 m; breedte: 10,5 m; holte: 3,8 m; doorvaarthoogte: 30,5 m.
- Cradle: 39,7 × 15,5 m; 87,2 ton staal + 14 ton hout.
- Grootste reconstructie van een 17e-eeuws schip ter wereld.