Spatwand betegelen
Aan de keukenkraan zal er natuurlijk veel water tegen de muur opspatten. Daarom voorzie je daar steeds een spatwand die daartegen bestand is en die je makkelijk kan schoonmaken. Meestal is dit een decoratieve tegel. Zo’n spatwand kan je bovendien makkelijk zelf betegelen. Lees hier hoe je dat aanpakt.
##video:ZDBbe2108U00_NL;center;p100##
De wand betegelen
Plan
Voordat je begint met tegelen, maak je het best een plan. Als je een creatieve invulling wilt geven aan je spatwand, neem dan ruim de tijd om het tegelpatroon uit te tekenen. Zelfs als je kiest voor een eenvoudige tegelmuur, is het beter om eerst te meten hoe de tegels geplaatst kunnen worden. Het is niet mooi als je met een te klein reststukje zou eindigen, in zo’n geval kan je beter met een halve tegel beginnen. In plaats van te tekenen kan je ook de tegels naast elkaar leggen, om in te schatten hoe ze zullen uitkomen.
Voorbereiding
Dek het keukenwerkblad af, zodat je geen vlekken maakt. Het kan zijn dat je de muur eerst moet ontvetten, of dat je een primer moet aanbrengen om de zuigkracht wat te verminderen.
Dubbele verlijming
Dan kan je de tegellijm aanmaken (in een mengkuip met roerspindel) en aanbrengen. Neem daarvoor je lijmkam. Voor grote tegels kies je een brede vertanding van 8 mm. Strijk niet meteen de hele muur in. De lijm mag namelijk niet uitgedroogd zijn voor je er de tegel induwt.
In dit geval wordt er gewerkt met een dubbele verlijming: zowel de wand als de achterkant van de tegel wordt beboterd. Smeer dus een dunne laag tegellijm op je tegels uit.
Tegels plaatsen
Beweeg een klein beetje met de tegels als je die plaatst, zodat de lijm mooi verdeeld wordt, en zorg uiteraard dat de tegel op de goeie plaats zit.
Gebruik ook tegelkruisjes/afstandshouders of nivelleerclips om de dikte van de voegen te bepalen en de tegels op hun plaats te houden. Houd met een waterpas ook goed in de gaten dat je tegels recht blijven hangen. Zo werk je, stukje na stukje, tegel na tegel, verder.
Op maat
Moet je een tegel op maat snijden? Dan kan je gebruikmaken van een tegelsnijder: maak de eerste inkerving met het mesje en oefen wat druk uit. De tegel breekt, precies waar je dat wilt. Heb je geen tegelsnijder of is die ene keer dat je moet tegelen de aankoop ervan niet waard? Dan kan je er ook één huren, of je uit de slag trekken met een haakse slijper.
Indien nodig kan je de rand nog glad zetten met een afslijpvijl. Moet je enkel een fijne rand afsnijden? Gebruik dan een krasnaald en papegaaienbektang, pottenbakkerstang of tegelsnijtang.
Tip
Tegels op maat snijden doe je buiten. Er kunnen kleine splinters van de keramische tegels spatten, en die zijn zo scherp als glas.
Voor je voegt ...
Hou de voegen tijdens het tegelen zoveel mogelijk vrij. Verwijder alle lijm die ertussen zit. Dat maakt het voegen straks een stuk makkelijker. Haal ook lijmvlekken op de tegels meteen weg: zodra de lijm is uitgehard, is die veel moeilijker te verwijderen en kan je bij het schoonmaken de tegels beschadigen. Wacht tot de tegellijm helemaal droog is voordat je gaat voegen.
Voegen
Er zijn heel wat kleuren voegmiddel, kies dus zeker een kleur die aansluit bij je tegels. Maak het voegmiddel aan door het poeder te mengen met water. Eerst het water, dan het poeder, en dan mengen. De juiste verhouding lees je af van de verpakking. Verwijder de afstandshouders of breek de clips van het nivelleersysteem af. Controleer of ze diep genoeg in de voeg zijn afgebroken.
Neem vervolgens wat voegmiddel op je voegspaan. Ga er schuin mee over de voegen, zo duw je echt wel het meest voegsel tussen de naden. Wanneer het voegmiddel droog is, is het tijd om je tegels weer mooi te maken met water en een spons. Het is daarom een goede investering om een sponsbak aan te schaffen. Daarmee kun je je spons voldoende spoelen en droogrollen.
Je verwijdert beetje bij beetje alle cement van de tegels. Alles wat je er op dit moment niet afhaalt, moet je achteraf met cementsluierverwijderaar doen, dus neem je tijd.
Kitten
De laatste stap is dan de randen kitten bij de aansluitingen met het werkblad en de hangende keukenkasten. Zo voorkom je dat er water in de naden komt. Dat afkitten doe je best met een siliconenkit op een kitpistool.
Je gaat op dezelfde manier te werk als anders: eerst ontvet je de aansluitingen en breng je stroken tape aan, ongeveer op 1 cm van de naad. Houd je kitpistool onder een hoek van 45° en trek het telkens in één vloeiende beweging naar je toe. Als dat gebeurd is, kan je de kitrand met je vinger gladstrijken. Dat doe je dan met wat zeepsop, of een neutraal afstrijkmiddel, zodat het materiaal niet aan je vinger blijft plakken. Dan moet je enkel nog de tape verwijderen en wachten tot de kit is uitgehard.
Tip
Wissel om de zoveel tegels eens af met iets anders. Hier werkten we met een keramische plint met een houtlook.
Alternatieven
Het betegelen is al sinds mensenheugenis een beproefde methode om de spatwand in de keuken af te werken, maar er zijn ook alternatieven. Afhankelijk van je eigen vaardigheden, tijd, budget en smaak zijn er nog enkele andere opties die je kunt overwegen.
Plaatmateriaal
Een spatwand uit plaatmateriaal heeft als groot voordeel dat je weinig of geen voegen hebt waarin vuil en vet zich kunnen ophopen. Het oppervlak is daardoor doorgaans gemakkelijk schoon te houden. Ook de plaatsing kan sneller verlopen dan bij tegels: één plaat op maat kan meteen een groot deel van de wand afwerken.
Er zijn tal van materialen mogelijk. Glas geeft een strakke uitstraling en is gemakkelijk afwasbaar. Kies wel voor veiligheidsglas dat geschikt is voor deze toepassing. Inox is dan weer sterk, hittebestendig en niet poreus, maar vingerafdrukken, vetspatten en krasjes zijn er snel op zichtbaar. Het past vooral goed in een moderne of industriële keuken.
Ook composiet of keramische wandpanelen kunnen als spatwand worden gebruikt. Een voordeel is dat je hetzelfde materiaal als het keukenwerkblad kunt laten doorlopen tegen de muur. Zo ontstaat een rustig en samenhangend geheel. Hou er rekening mee dat grote platen zwaar kunnen zijn en vaak nauwkeurig op maat moeten worden gemaakt, zeker wanneer er uitsparingen nodig zijn voor stopcontacten.
Er bestaan daarnaast kunststof en gelamineerde wandpanelen die specifiek voor gebruik in de keuken zijn ontwikkeld. Die zijn meestal lichter en eenvoudiger zelf te verwerken. Controleer wel altijd of het gekozen materiaal voldoende bestand is tegen vocht, vet en warmte. Niet elk paneel mag bijvoorbeeld vlak achter een kookplaat worden geplaatst.
Tegelstickers
De laatste jaren hebben tegelstickers hun plaats veroverd als eenvoudige renovatieoplossing. Door hun lage kostprijs en gemakkelijke verwerking zijn ze populair bij zelfbouwers met een beperkt budget of bij huurders die een keuken tijdelijk een andere uitstraling willen geven.
De plaatsing is eenvoudig: je verwijdert de beschermfolie en kleeft de sticker op een geschikte ondergrond. Toch is een goede voorbereiding belangrijk. De bestaande tegels of wand moeten vlak, schoon, droog en vooral vetvrij zijn. Werk zorgvuldig vanuit één zijde om luchtbellen en plooien te vermijden. Rond stopcontacten en aan randen snij je de stickers netjes op maat.
Hoe goedkoop en gemakkelijk tegelstickers ook zijn, duurzaam zijn ze niet. Wees ervan bewust dat stickers uiteraard minder kwalitatief zijn dan klassieke tegels én dat ze veel minder lang zullen meegaan - zeker in een veelvuldig gebruikte keuken.
Let bij de aankoop goed op dat je stickers bestand zijn tegen stromend water, in zekere mate hittebestendig zijn en verwijderbaar zijn. Controleer ook op welke ondergrond je ze kan plakken en bestel altijd enkele vellen extra om kapotte stickers te vervangen.
Afwasbare verf
Geen zin om met tegellijm, voegmiddel of panelen aan de slag te gaan? Dan is schilderen een snelle en relatief goedkope optie. Een geschilderde spatwand geeft bovendien een rustig, naadloos resultaat en je kunt de kleur gemakkelijk afstemmen op de rest van de keuken.
Een gewone muurverf is echter niet de beste keuze. Gebruik een verf die goed bestand is tegen vocht en regelmatig reinigen. Let daarbij op de schrobklasse. Volgens de Europese classificatie EN 13300 biedt klasse 1 de hoogste weerstand tegen nat schrobben en is die daarom interessant voor intensief gereinigde oppervlakken zoals een keukenwand.
Ook hier bepaalt de voorbereiding voor een groot deel het eindresultaat. De ondergrond moet vlak, droog, stofvrij en vetvrij zijn. Afhankelijk van de bestaande wand kan eerst een geschikte primer nodig zijn. Besteed extra aandacht aan aansluitingen met het werkblad, zodat water niet achter de afwerking kan dringen.
Hou er rekening mee dat zelfs een goede afwasbare verf niet dezelfde bescherming biedt als tegels, glas of een hittebestendige plaat. Vooral vlak achter de kookplaat krijgt de wand veel vet, warmte en vuil te verwerken. Controleer daarom of het gekozen verfsysteem geschikt is voor die toepassing. Eventueel kun je schilderwerk combineren met een glazen of metalen beschermplaat achter de kookzone.
Microcement en betonlook
Wil je een naadloze, minerale uitstraling? Dan zijn microcement en vergelijkbare decoratieve pleistersystemen een andere mogelijkheid. Ze worden in dunne lagen aangebracht en kunnen, afhankelijk van het systeem, over verschillende bestaande ondergronden worden geplaatst. Daardoor zijn ze ook interessant bij renovaties waarbij je de oude afwerking liever niet uitbreekt.
Het resultaat is vrijwel naadloos en past goed bij zowel moderne als landelijke keukens. De uiteindelijke eigenschappen hangen echter sterk af van het gebruikte systeem. Microcement is op zichzelf niet automatisch volledig water- en vlekbestendig. Meestal wordt de afwerking beschermd met een geschikte sealer of beschermlaag.
Een zorgvuldige plaatsing is belangrijk. De ondergrond moet stabiel zijn en correct worden voorbereid, want bewegingen en scheuren in de ondergrond kunnen zich in de afwerking aftekenen. Ook de verschillende lagen moeten volgens de voorschriften van de fabrikant worden aangebracht.
