Wat weten Belgen over de energietransitie?
Elia hield bevraging bij 1000 Belgen
De beheerder van het Belgische transmissienet voor elektriciteit, Elia Transmission Belgium, heeft onderzocht wat de Belgen weten over en hoe ze zich opstellen tegenover het elektriciteitsverbruik, de energietransitie en het elektriciteitsnet.
Resultaten
De respondenten van de enquête willen dat er vooral wordt ingezet op ‘sociale zekerheid en gezondheid’ (42%). Daarna volgen nagenoeg ex aequo ‘energie(transitie), klimaat en milieu’ (32%), ‘onderwijs’ (31%), ‘bestrijden van criminaliteit’ (30%) en ‘armoedebestrijding’ (30%).
71% van de Belgen vindt dat we in de toekomst maximaal moeten inzetten op CO₂-arme energieproductie
Belgen hebben een duidelijke voorkeur om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen af te bouwen. Wat de energiemix van de toekomst betreft, moet er volgens de respondenten vooral geïnvesteerd worden in hernieuwbare energie (48%) en kernenergie (32%).
68% van consumenten bereid om flexibel te verbruiken als dat financieel voordeliger is
Bij de Belgen is er een grote bereidheid (68%) om het elektriciteitsverbruik te spreiden als elektriciteit daardoor goedkoper wordt. Zes op de tien (61%) eigenaars van zonnepanelen (35% van de respondenten) stemmen hun elektriciteitsverbruik dikwijls (42%) of altijd (19%) af op de productie van hun zonnepanelen.
In Vlaanderen gebeurt dat vooral door eigenaars die snappen wat de impact is van het capaciteitstarief op hun elektriciteitsfactuur.
56% van Belgen overtuigd dat elektriciteitsfactuur duurder zal worden als we niet investeren in de energietransitie
Meer investeren in het elektriciteitsnet is voor de meerderheid van de Belgen noodzakelijk om onze toekomstige welvaart veilig te stellen (79%), om klaar te zijn voor de toenemende elektrificatie (76%) en voor de economische ontwikkeling van het land (72%).
Belgen geloven doorgaans (48%) dat elektriciteit de energiebron van de toekomst is. Maar 68% denkt dat het huidig elektriciteitsnetwerk nog niet klaar is voor een toekomst waarin we veel meer elektriciteit nodig hebben. Ongeveer zes op de tien (57%) is overtuigd dat iedereen gestimuleerd moet worden om zoveel mogelijk eigen elektriciteit op te wekken.
68% denkt dat het huidig elektriciteitsnetwerk nog niet klaar is voor een toekomst waarin we veel meer elektriciteit nodig hebben
Stel dat er in de buurt van jouw woning een nieuwe elektriciteitsvoorziening wordt gebouwd, dan is de weerstand het grootste voor elektriciteitscentrales op fossiele brandstoffen (57%), nieuwe kerncentrales (46%) en bovengrondse hoogspanningslijnen (46%).
Hoewel de helft van de Belgen zich ergert aan kleine groepen mensen die energieprojecten blokkeren die belangrijk zijn voor de hele samenleving, is er toch terughoudendheid om procedures tegen bijvoorbeeld hoogspanningsinfrastructuur zomaar te beperken.
35% van de Belgen denkt dat het blokkeren van grote hoogspanningsprojecten op termijn zal zorgen voor een hogere elektriciteitsfactuur. 50% blijft hierin neutraal of heeft geen mening.
Kostprijs is belangrijk
De Belg wil doorgaans (45%) niet of slechts beperkt betalen voor die investeringen. Een mogelijke meerprijs voor investeringen is voor een kwart van de bevolking aanvaardbaar als dat betekent dat er meer elektriciteit uit hernieuwbare energie wordt geproduceerd, als het de bevoorradingzekerheid en onze energie onafhankelijkheid verbetert en als het ons behoudt van nog grotere prijsstijgingen.
73% begrijpt waarom energietransitie een belangrijk maatschappelijk thema is
De energietransitie is een grote maatschappelijke uitdaging. De helft van de Belgen is het ook (sterk) oneens met de stelling dat ze geen of weinig interesse hebben in de (toekomstige) werking van de elektriciteitsvoorziening in België, of dat het niet uitmaakt hoe we in de toekomst energie opwekken.
54% van de respondenten meent dat technologische vooruitgang moet samengaan met gedragsverandering. 24% denkt dat technologische vooruitgang alleen al grotendeels de klimaatverandering kan temperen.
Wie zich zorgen maakt over energie doet dat vooral over:
- De kostprijs en betaalbaarheid van energie
- De bevoorradingszekerheid: zal er altijd voldoende elektriciteit zijn?
- De afhankelijkheid van het buitenland
52% van Belgen geeft aan dat oorlog in Oekraïne invloed heeft op hun mening over energiebevoorrading en/of hun verbruik
52% vindt dat er voor onze elektriciteitsvoorziening sterker moet worden ingezet op Europese samenwerking. De helft (50%) zegt dat Rusland niet langer een handelspartner kan zijn voor fossiele brandstoffen.
22% is veel zuiniger en bewuster beginnen omspringen met gas- en elektriciteitsverbruik. 10% heeft zelf (versneld) geïnvesteerd in zonnepanelen, een warmtepomp en/of batterij.
De oorlog veranderde ook de houding tegenover kernenergie. Van de bevraagden die zeggen dat de geopolitiek hun mening over energiebevoorrading en/of verbruik beïnvloedt, vindt 20% dat we de bestaande kerncentrales langer moeten ophouden en 16% dat er kerncentrales moeten worden bijgebouwd.
Nood aan sensibilisering over energie
Bewustwording van verschillende aspecten van de energiesector is noodzakelijk.
Van wie momenteel al een digitale elektriciteitsmeter heeft (42%), geeft 40% bijvoorbeeld aan apps te gebruiken om het elektriciteitsverbruik op te volgen. 36% weet dat dit mogelijk is, maar doet het niet. Nagenoeg één op de vijf (18%) was niet op de hoogte van deze mogelijkheid.
Een ander voorbeeld uit de bevraging: een kwart (26%) van de inwoners van Vlaanderen geeft aan nog nooit van het capaciteitstarief te hebben gehoord. De 37% die er wél al van gehoord hebben, weten niet wat het capaciteitstarief inhoudt en wat de impact is op de elektriciteitsfactuur.
Een kwart (26%) van de inwoners van Vlaanderen geeft aan nog nooit van het capaciteitstarief te hebben gehoord
73% van de Belgen begrijpt dat de energietransitie een belangrijk maatschappelijk thema is. Mensen weten dat het gelinkt is aan de klimaatproblematiek, maar de link met duurzame industrialisering wordt minder gemaakt. Mensen kunnen ook niet goed inschatten wat de impact zal zijn op hun dagelijkse leven. Wie al een digitale meter in huis heeft, is er merkelijk positiever over (48% tegenover 34% gemiddeld).
De vier meest aangeduide aspecten van de digitale elektriciteitsmeter zijn positieve aspecten: meer inzage in verbruik (42%), mogelijkheid tot facturatie op basis van werkelijk verbruikte hoeveelheid energie (38%), automatische meteropname (36%) en een duidelijk overzicht van de verbruiksgegevens (35%).
44% van de respondenten maakt zich wel zorgen over de hoeveelheid persoonlijke gegevens die worden doorgegeven via de digitale meter. Slechts 36% heeft er expliciet vertrouwen in dat de bedrijven en instellingen die toegang hebben tot deze persoonlijke informatie hier ook verantwoord mee (zullen) omgaan.
Iets minder dan de helft van wie nog geen digitale meter voor elektriciteit heeft, wil dit ook zo lang mogelijk zo houden. Bij eigenaars van zonnepanelen loopt dit op tot 76%.
54% van de respondenten meent dat technologische vooruitgang moet samengaan met gedragsverandering. 24% denkt dat technologische vooruitgang alleen al grotendeels de klimaatverandering kan temperen.
Elia's Memorandum
De belangrijkste bevindingen sluiten aan bij de hoofdthema’s van Elia’s memorandum met aanbevelingen voor de beleidsmakers. Ze benadrukken vooral de noodzaak om nu al beslissingen te nemen over het energiebeleid van de toekomst.
Ook de toegang tot hernieuwbare energie en betaalbare tarieven door de tijdige bouw van de nodige infrastructuur zijn belangrijke thema’s, net als de nood aan flexibiliteit en het voordeel hiervan voor de verbruiker. Ten slotte hechten Belgische verbruikers veel belang aan technologische ontwikkeling en de bescherming van hun digitale gegevens.
OVER DE BEVRAGING
De bevraging werd uitgevoerd door het onafhankelijk onderzoeksbureau Indiville tussen 14 en 26 februari 2024 bij 1057 Belgen ouder dan 18 jaar (met een geschatte foutmarge van 3,01%).
Met deze bevraging wilde Elia de kennis, attitudes en gedragingen op het gebied van elektriciteitsverbruik, energietransitie en het Belgische elektriciteitsnet peilen, en nagaan of en hoe goed de Belgische bevolking op de hoogte is van de uitdagingen met betrekking tot de elektriciteitsvoorziening in België.
