Universiteit Antwerpen rondt onderzoek naar binnenluchtkwaliteit in klassen af
De Universiteit Antwerpen heeft onderzoek gevoerd naar de impact van luchtzuiveringsinstallaties op de kwaliteit van binnenlucht in schoolklassen. Daaruit blijkt dat de fijnstof- en aerosolenconcentraties bij actieve luchtzuivering dalen tot gemiddeld 45% onder de buitenluchtwaarden. Het CO2-niveau in de klassen bedroeg onder meer door de continue verluchting gemiddeld 600 ppm (parts per million), tegenover 400 ppm in de buitenlucht en maximum 1;200 ppm in de binnenruimten volgens het ventilatieplan van minister Vandenbroucke.
Ventilatie essentieel
“Het is essentieel om te ventileren, omdat hoge CO2-waarden nefast zijn voor de concentratie van kinderen en sufheid veroorzaken. Naast geluidsoverlast en energieverlies brengt onnodig veel ventileren door de luchtvervuiling ook polluenten in de klas, zeker in stedelijke gebieden. Covid was een goede opportuniteit om de kwaliteit van de binnenlucht te meten, uiteindelijk zitten we tot 90% van onze tijd binnen”, zegt Linus De Roo, onderzoeker bij de Universiteit Antwerpen.
Binnenluchtonderzoek
De Roo en de onderzoeksgroep Duurzame Energie-, Lucht- en Watertechnologie (DuEL) van de Faculteit Wetenschappen van de Universiteit Antwerpen startten het binnenluchtonderzoek in januari dit jaar, in samenwerking met de basisschool OLFA Elsdonk in Edegem. Alle twintig klassen werden uitgerust met luchtfiltratietoestellen. Meetapparatuur van Airscan controleerde de luchtparameters, zowel binnen als buiten (CO2-niveau maar ook fijnstof, vluchtige stoffen, temperatuur en luchtvochtigheid). Die meting wordt ten andere gefinancierd door Belfius. De ambitie van OLFA Elsdonk was om met name de aerosolen te doen dalen tijdens de omikronpiek en ziektecijfers te verlagen.
Tests gedurende zes maanden: forse daling fijnstof
Tijdens de coronapiek werden de toestellen vanzelfsprekend niet uitgeschakeld en kon er ook geen nulmeting gebeuren. Die volgde tijdens de krokusvakantie. Na Pasen en de algemene versoepeling van de coronamaatregelen konden de toestellen ook tijdens lesuren worden uitgeschakeld om correcte vergelijkingen mogelijk te maken.
“Bij 900 ppm in de klas moeten scholen de ramen openen, maar men houdt geen rekening met de kwaliteit van de buitenlucht. Uit onze vergelijkende tests blijkt dat actieve luchtzuivering de fijnstofconcentratie - waaronder aerosolen maar ook roet - in de binnenlucht met 45% doet dalen. Algemeen is er minder variatie in de binnenluchtkwaliteit dankzij luchtreinigers. Dat is de belangrijkste conclusie van ons onderzoek”, aldus UA-onderzoeker Linus De Roo.
Het onderzoek toont aan dat luchtzuivering voor een lagere ‘achtergrondconcentratie’ zorgt, een minder snelle toename van het fijnstofniveau bij een stijging van de buitenluchtconcentratie en ook een afvlakking van de fijnstofpieken.
Energieverlies beperken
Directrice Vanessa Cuyvers was tevreden met het onderzoek: “Het is ook positief onthaald door de leraars en de leerlingen. We kunnen niet zeggen of het dankzij de luchtzuivering is geweest, maar we hebben geen besmettingshaarden meer gekend dit voorjaar. Opmerkelijk is wel dat sommige kinderen en leerkrachten aangaven minder last te hebben van hooikoorts en allergieën in de klas. We zijn dus blij dat we konden deelnemen aan dit wetenschappelijk onderzoek, nu wachten we op richtlijnen van de overheid.”
Aan overheidskant heeft de gemeente Edegem het project mee gefinancierd, voor alle Edegemse scholen. Er werden in totaal veertig toestellen geplaatst in de gemeente. Burgemeester Koen Metsu (N-VA): “Deze resultaten zijn veelbelovend. We hopen het positieve project met hulp van de Vlaamse overheid te kunnen voortzetten. Ik neem de handschoen op om onze Edegemse kinderen geen derde winter op rij in de kou te laten.”
Volgens Airscan, dat er drie miljoen metingen heeft opzitten, is door het openramenbeleid de gemiddelde temperatuur in Vlaamse klassen 15° in de wintermaanden. Het energieverlies is daardoor enorm, terwijl een luchtzuiveringstoestel amper 20 watt per uur verbruikt.
Over het onderzoek
Luchtzuiveringsexpert en verdeler Genano Belgium installeerde bij OLFA Elsdonk in totaal twintig ASPRA Lite luchtreinigingstoestellen van het Nederlandse VFA Solutions (Virus-Free Air). In vier klassen plaatste het Belgische Airscan meettoestellen waarmee de Universiteit Antwerpen gedurende zes maanden de luchtkwaliteit monitorde, tussen januari en juni 2022 (metingen om de tien minuten). Dankzij een meter op het dak van het schoolgebouw konden de onderzoekers opmaken of de luchtvervuiling in de schoolomgeving de metingen in de klas al dan niet beïnvloedde voor een correcte analyse. De vergelijkende tests in vier klassen (zonder en met kinderen, toestel aan en uit, met en zonder ventilatie) omvatten drie weken.
