Architectuur verlegt de grenzen van pvc-schuiframen
Grotere glaspartijen vragen nieuwe oplossingen voor profielen en beslag
Grote glaspartijen, donkere kleuren, smallere profielen en hogere comforteisen zetten pvc-schuiframen vandaag onder druk. Toch blijft pvc een sterke keuze, op voorwaarde dat systeemkeuze, glasgewicht, beslag, versterking en plaatsing correct op elkaar worden afgestemd. In dit artikel overlopen we de belangrijkste evoluties en aandachtspunten van pvc-schuiframen.
Vier manieren om te schuiven
Vooraleer we dieper ingaan op de technische uitdagingen, zetten we nog even de vier hoofdsystemen op een rijtje.
- Klassiek schuifraam: bij dit systeem schuift de vleugel heen en weer. Het grote voordeel is de kostprijs, want dit systeem is relatief eenvoudig te fabriceren en de componenten zoals het beslag zijn relatief goedkoper. Een klassiek schuifraam werkt met borsteldichtingen. Hierdoor liggen de prestaties op vlak van wind- en waterdichtheid iets minder gunstig dan bij systemen met rubberdichtingen.
- Hefschuifraam: bij dit systeem wordt de vleugel eerst gelift en daarna verschoven. Dit complexere systeem is dan ook duurder in de fabricage en beslag, maar biedt dankzij de rubberdichtingen een uitstekende lucht- en waterdichtheid.
- Parallelle-kip-schuifraamsystemen: hierbij komt de vleugel eerst in kipstand of beweegt naar achteren en schuift daarna open. Het systeem presteert goed omdat het op dichtingen werkt, maar het beslag is complex en gevoelig, waardoor het een enigszins moeilijk imago heeft opgebouwd in de markt.
- Minimalistische schuifraamsystemen: deze systemen proberen de profielen maximaal te verbergen, bijvoorbeeld door verzonken onderprofielen of integratie in muren en vloeren. Technisch werken veel van die systemen nog altijd als klassieke schuiframen, vaak met borstels, maar ze zijn esthetisch veel slanker en tegelijk complexer en duurder.
Maar welke types winnen vandaag aan terrein? Het klassieke schuifraam blijft het meest voorkomende systeem, vooral de gunstige prijs zorgt voor een goede prijs/kwaliteit verhouding wat dergelijke systemen aantrekkelijk maken. Tegelijk zien we dat hefschuiframen vaker opduiken. Dat heeft dan weer voornamelijk te maken met hogere verwachtingen rond comfort, lucht- en waterdichtheid en akoestiek. Klassieke schuiframen voldoen meestal wel aan de normen, maar vaak vrij nipt. De parallelle-kip-schuifsystemen zijn dan weer zo goed als verdwenen door de moeilijke bediening.
Een opkomend systeem is de shift-and-slide, een nieuwere generatie binnen de parallelle schuiframen. Het raam komt naar achteren - maar niet zo veel als bij een ouder parallel-kip-schuifraam - om dan te verschuiven. Het gaat om specifiek ontwikkelde oplossingen met aangepaste profielen en beslagtechnieken. Vaak wordt er per beslagmerk een eigen profielopbouw voorzien, hoewel dit niet altijd het geval hoeft te zijn.
Thermische prestaties
De afgelopen jaren zijn de EPB-eisen steeds strenger geworden. Die EPB-eisen hebben vooral betrekking op de isolatiewaarden. Tussen de schuifraamsystemen onderling zijn de verschillen in waarde vaak niet extreem groot. De isolatiewaarde wordt vooral beïnvloed door de beglazing. En net bij schuiframen is het glasaandeel zeer groot ten opzicht van het profielaandeel. Daardoor heeft de isolatiewaarde van het glas een grote impact op de Uw-waarde van het volledige element.
In sommige regio's is driedubbel glas sterk aanwezig. Hoewel driedubbel glas beter isoleert, brengt het ook nadelen met zich mee. Denk aan meer gewicht, grotere glasdiktes en beperkingen op maximale afmetingen. Een standaard dubbel glas met Ug 1,0 W/m2K is vandaag courant. Driedubbel glas haalt bijvoorbeeld 0,6 W/m2K, maar daar staat extra gewicht tegenover.
Een trend die vanuit het Verenigd Koninkrijk aan het overwaaien is, is de 'thin triple' beglazing: driedubbel glas waarbij de middelste ruit zeer dun is, tot wel 0,5 mm. Daarmee combineer je de voordelen van driedubbele beglazing met minder dikte en minder gewicht, maar wel met nog steeds beperkingen op de afmeting.
Windbelasting en lucht- en waterdichtheid
Wie de hoogst mogelijke lucht- en waterdichtheid wil, kiest het best voor een systeem met dichtingen in plaats van borstels. Daarom winnen hefschuiframen en parallelle schuifsystemen aan belang. Aan de kust of op andere locaties met hogere wind- en waterbelasting kan die keuze extra relevant zijn. Voor windbelasting zelf is vooral de sterkte van het versterkingsprofiel bepalend. Het type dichting speelt hierin geen rol.
Ook de oriëntatie speelt mee: zuid- of westgeoriënteerde ramen krijgen meer thermische belasting door zoninstraling dan noordgerichte ramen.
Grote glaspartijen
Bij pvc-schuiframen speelt het gewicht van het element een bepalende rol in de technische haalbaarheid. Hoe groter de afmetingen, hoe sterker het profiel moet zijn om windlasten op te vangen en de doorbuiging binnen de toegelaten grenzen te houden. Daar komt bij kijken dat grotere glaspartijen vaak sterker of dikker glas vereisen, waardoor ook het glasgewicht aanzienlijk toeneemt.
Dat effect wordt nog versterkt bij driedubbele beglazing: een extra glasblad heeft een impact op vrijwel alle onderdelen van het systeem, van de wielen en krukken tot de hefmechanismen en profielen. Elk schuifraamsysteem heeft daarom een maximaal toegelaten vleugelgewicht.
Een extra glasblad heeft een impact op vrijwel alle onderdelen van het systeem
Omdat pvc als materiaal minder sterk is dan aluminium, worden pvc-profielen doorgaans versterkt met staal, glasvezels of composiet. Die versterking kent echter grenzen, onder meer omdat de thermische prestaties behouden moeten blijven. Bij zeer grote glaspartijen of hoge vleugelgewichten komen pvc-systemen daardoor sneller aan hun limiet dan aluminium systemen. In zulke gevallen wordt vaak naar hybride oplossingen gekeken, bijvoorbeeld aluminium voor grote glaspartijen of etalages op het gelijkvloers en pvc voor de bovenliggende woonverdiepingen.
De systemen zelf zijn niet fundamenteel veranderd, maar de vraag naar grotere afmetingen komt wel steeds vaker voor, onder meer omdat architecten grotere glaspartijen in hun ontwerpen opnemen en pvc soms als budgetvriendelijker alternatief voor aluminium wordt overwogen. Technisch gezien zijn er oplossingen mogelijk, zoals zwaardere wielen of tandemwagens, maar zodra de standaardlimieten worden overschreden, gaat het om maatwerk dat samen met de fabrikant en beslagleverancier moet worden bekeken.
Uitzetting, kleur en vervorming
Pvc heeft een hogere uitzettingscoëfficiënt dan bijvoorbeeld staal of aluminium. Dat betekent dat pvc temperatuurgevoeliger is. De versterkingsprofielen spelen hier opnieuw een belangrijke rol. Deze perken de reële uitzetting namelijk in.
Om vervorming tegen te gaan, worden nieuwe folietechnologieën ontwikkeld
Ook de impact van donkere folies - die erg in trek zijn - is groot. Hoe meer warmte wordt geabsorbeerd, hoe groter het risico op vervorming of doorbuiging. Als de ene zijde van de vleugel opwarmt en de andere zijde koeler blijft, zal de warmere zijde meer uitzetten. Hierdoor krijgen binnen- en buitenzijde een verschillende lengte en kunnen de profielen gaan kromtrekken. In de sector staat dit fenomeen gekend als het bimetaleffect.
Om vervorming tegen te gaan, worden nieuwe folietechnologieën, zoals 'cool colour'-folies, ontwikkeld die minder warmte absorberen. Zo kunnen ook donkere kleuren relatief veilig worden toegepast zonder de maximale afmetingen drastisch te beperken.
Frequente fouten
De plaatsing van schuiframen is van cruciaal belang voor een optimale werking. Echter zijn er heel wat plaatsingsfouten die problemen kunnen veroorzaken. De grootste fout is onvoldoende ondersteuning van het schuifraam. De onderzijde van een schuifraam moet mooi recht en stabiel ondersteund zijn. Als die ondersteuning ontbreekt of onderbroken is, kan het geheel doorhangen. Dan beweegt de vleugel niet meer correct, sluiten sluitpunten niet goed aan of botst de vleugel tegen het kader. Ook onvoldoende verankering van het kader kan problemen geven, zeker bij thermische belasting.
Een stenen dorpel, zoals arduindorpel, helpt bij de waterafvoer van een schuifraam. De dorpel moet in principe afhellen zodat het water kan wegstromen. Bij renovatie en nieuwbouw kan het voorvallen dat een dorpel niet ideaal ligt. De klant kan dan kiezen om ofwel de dorpel uit te breken en opnieuw te plaatsen, of het nieuwe schuifraam erop aan te passen. Om kosten te beperken, wordt vaak voor de tweede optie gekozen, al is dat niet altijd technisch de beste oplossing. Als ondersteuning onvoldoende is, kunnen later problemen ontstaan.
Een schuifraam vraagt aangepaste en voldoende sterke ankers. Een frequente fout is dat men een schuifraam plaatst met dezelfde ankers als voor een gewoon raam, of dat men te weinig ankers gebruikt. Controleer daarom zeker de normeringen en technische voorlichting die onder andere aangeven waar en hoe vaak een raam moet worden vastgezet. Daarnaast geven profielleveranciers en leveranciers van bevestigingsmaterialen advies over het juiste type anker. De belangrijkste boodschap is: informeer je vooraf en gebruik geen te lichte oplossing.
Een schuifraam vraagt aangepaste en voldoende sterke ankers
Tot slot zorgt een dikkere isolatielaag in de gevel ervoor dat (schuif)ramen vaker in of voor de isolatiezone komen te staan in plaats van eenvoudig in de draagmuur. Dat maakt ondersteuning en verankering complexer.
Automatisering en inbraakwerendheid
Automatisering komt meer voor dan vroeger, maar blijft een niche. Je ziet het vooral bij minimalistische schuiframen. Als men nauwelijks profiel wil zien, is er ook weinig plaats voor een kruk of klassiek beslag. Dan komen motoren en sensoren sneller in beeld. Maar automatisering kost geld, en in pvc wordt het minder vaak toegepast dan in aluminium. Toch spelen bepaalde pvc-fabrikanten hier al op in door onder meer onzichtbare automatisatie voor pvc-schuiframen te ontwikkelen.
Pvc kan ook op het vlak van inbraakwerendheid goed presteren. Vandaag de dag is de meest gevraagde klasse RC2. Dat is perfect haalbaar voor pvc-schuiframen indien het juiste beslag wordt toegepast en de juiste richtlijnen worden gevolgd.
Hoewel pvc mee evolueert met de hogere eisen van de eindklant, zowel op het vlak van thermische prestaties als esthetiek, blijft het raadzaam om pvc toe te passen waar het kan, en aluminium waar het moet. Elk materiaal heeft zijn eigen troeven en die moet je correct inzetten.
Met medewerking van Deceuninck, REHAU, Schüco en VEKA AG
