consortium hortus conclusus bouwt nieuwe gevangenis in antwerpen

De Regie der Gebouwen, de vastgoedbeheerder van de federale staat, heeft het consortium Hortus Conclusus aangesteld voor het ontwerp, de bouw, de financiering en het onderhoud van de nieuwe gevangenis in Antwerpen. De werken starten in de tweede helft van 2022 (na het krijgen van de nodige vergunningen) en zullen tegen begin 2025 voltooid zijn.

18 augustus 2021

Arresthuis voor 440 gedetineerden

De nieuwe gevangenis in Antwerpen wordt gerealiseerd in uitvoering van het “Masterplan voor een detentie en internering in humane omstandigheden” en zal de huidige gevangenis in Antwerpen aan de Begijnenstraat, die verouderd is, vervangen. De gevangenis wordt gebouwd naast het eco-effectief, watergebonden bedrijventerrein Blue Gate Antwerp (Petroleum-Zuid) en de technische campus, in de directe nabijheid van het nieuwe justitiepaleis in Antwerpen. Het terrrein voor de gevangenis heeft een driehoekige vorm en is ongeveer 7 hectare groot. De toegang tot het terrein zal zich aan de zuidelijke kant bevinden en aansluiting geven op de Olieweg.

Het arresthuis zal plaats bieden aan 440 gedetineerden. Er is 1 entiteit voorzien voor 330 mannen, 1 entiteit voor 66 vrouwen en 1 entiteit met een medisch centrum en een psychiatrische afdeling voor 44 personen.

Realisatie via een DBFM-procedure 

De gevangenis wordt gerealiseerd via een DBFM-procedure, waarbij DBFM staat voor Design, Build, Finance en Maintain. Dat is een publiek-private samenwerking, waarbij de Regie der Gebouwen – de bouwheer – een privépartner onder de arm neemt die deze zaken voor zijn rekening neemt. Deze partner is uiteindelijk het consortium Hortus Conclusus geworden. Een consortium die werd voorgesteld door minister van Justitie Vincent Van Quickenborne en van de staatssecretaris belast met de Regie der Gebouwen, Mathieu Michel en bestaat uit volgende firma's:

• Ontwerp:
  • Hootsman Architectenbureau BV, ARCH & TECO Architecture and Planning CVBA
  • Bureau Bas Smets
  • Ingenium
• Bouw:
  • Jan De Nul NV
  • EEG
  • Envisan NV (voor de sanering)
• Onderhoud:
  • Jan De Nul NV
  • EEG
  • Facilicom Facility Solutions

Concept van de nieuwe gevangenis

De naam van het consortium verwijst naar het concept van de gevangenis: een traditionele en omsloten binnentuin die een veilige en groene oase vormt. Het is de bedoeling om van een "ommuurde tuin" naar een "omtuinde muur" te gaan. De ambitie van dit project is om het leven in het arresthuis zoveel mogelijk overeen te laten komen met de 'normaliteit' van het leven in de buitenwereld. Zo willen ze de reïntegratie vergemakkelijken.

Kristien De Vries, projectdirecteur bij Hortus Conclusus: “Het gaat om een grote instelling van zo’n 40.000 m², dus civieltechnisch is dit een mooi project. Ook de filosofie die achter dit project zit, namelijk het inzetten op samenwerking en een positieve teamgeest, koesteren we erg.”

Een reeks landschappelijke en architectonische elementen worden in stroken van oost naar west over de site verdeeld. Hierdoor ontstaat in deze richting een atmosfeer van rust en continuïteit en is het ontwerp afgestemd op het beeldkwaliteitsplan van Blue Gate Antwerp.

In de richting van noord naar zuid worden daarentegen veranderingen in ervaringen gecreëerd door beplantingen, bestratingen en het gebruik van verschillende materialen en detailleringen voor de gebouwen.

Duurzaamheid en ecologie

Net zoals Blue Gate Antwerp zijn de ecologische ambities van dit project hoog en heeft de Regie der Gebouwen hoe dan ook een BREEAM-score van minstens “very good” opgelegd. Het consortium engageert zich om zelfs "excellent" te halen. De gezondheid en het welzijn van de gebruikers van de gevangenis spelen daarbij ook een rol en er wordt dan ook veel aandacht besteed aan de binnenluchtkwaliteit en natuurlijk daglicht.

De ecologische voetafdruk wordt beperkt door functioneel en compact te bouwen, waardoor de locatie rijkelijk voorzien is van groene zones. Wandelpaden zijn omzoomd door bomen, de voortuin is voorzien van planten en de parking bestaat uit een aangelegd bos. Het gebruik van veel groen heeft daarenboven een gunstige invloed op de leefbaarheid van de gevangenis voor de gebruikers ervan.

Aansluiting op het warmtenet

De warmteproductie en -toelevering van de gevangenis zal in eerste instantie centraal gebeuren via de energiecentrale en het warmtenet op de site van Blue Gate. Het warmtenet heeft als voordeel dat restwarmte tussen gebruikers uitgewisseld kan worden. In een latere fase zal het warmtenet van Blue Gate aansluiten op het grotere, omringende warmtenet van de stad Antwerpen dat op termijn volledig verduurzaamd zal worden.