Architectenwet van 1939 moet mee evolueren met de bouwpraktijk

Vlaamse Raad van de Orde van Architecten stelt modernisering van het wettelijk kader voor

De Vlaamse Raad van de Orde van Architecten heeft een visienota voorgesteld met voorstellen om de Architectenwet van 1939 grondig te moderniseren. Volgens de Orde sluit het huidige wettelijke kader onvoldoende aan bij de hedendaagse bouwpraktijk, die de voorbije decennia sterk geëvolueerd is door nieuwe samenwerkingsvormen, digitalisering en een toenemende complexiteit van bouwprojecten.

De wet uit 1939 regelt onder meer de bescherming van de titel van architect, het monopolie op de opmaak van plannen en de controle op vergunningsplichtige werken. Maar het bouwproces wordt vandaag gekenmerkt door een breed netwerk van gespecialiseerde actoren – van studiebureaus en aannemers tot veiligheidscoördinatoren en ontwikkelaars – waardoor verantwoordelijkheden en beslissingsmacht sterk zijn verschoven.

Volgens de Vlaamse Raad leidt dit tot een structureel onevenwicht tussen de verregaande aansprakelijkheid van architecten, hun feitelijke invloed op beslissingen en de vergoeding voor hun prestaties.

Architect als regisseur van het bouwproces

De visienota pleit daarom voor een herdefiniëring van de rol van de architect. In plaats van een actor die alle technische aspecten controleert, evolueert de architect volgens de Orde steeds meer naar een procesregisseur en kwaliteitsbewaker die het ontwerpconcept bewaakt en verschillende disciplines samenbrengt.

Een belangrijke nuance daarbij is het onderscheid tussen architecturale en technische kwaliteitscontrole. Terwijl de architect verantwoordelijk blijft voor ruimtelijke kwaliteit, ontwerp en samenhang, kan de technische controle van gespecialiseerde studies of uitvoeringsdetails meer bij andere deskundigen komen te liggen. Dat moet leiden tot een meer evenwichtige verdeling van aansprakelijkheden tussen alle bouwpartners.

Ontwerp blijft kerntaak

Tegelijk blijft de Orde het monopolie van de architect op het ontwerp van plannen verdedigen. Het architecturaal ontwerp wordt gezien als een creatieve en intellectuele prestatie die rechtstreeks voortvloeit uit de brede opleiding van architecten.

Nieuwe technologieën zoals artificiële intelligentie kunnen het ontwerpproces ondersteunen, maar veranderen volgens de visienota niets aan het principe dat de architect eindverantwoordelijk blijft voor het ontwerp en de architecturale kwaliteit van het project.

Naar een toekomstbestendig wettelijk kader

Met de visienota wil de Vlaamse Raad een constructieve dialoog starten met beleidsmakers en de federale wetgever. De ambitie is een wettelijk kader dat beter aansluit bij de realiteit van het hedendaagse bouwproces, zonder de maatschappelijke rol en onafhankelijkheid van de architect te ondergraven.

Volgens de Orde is een dergelijke hervorming noodzakelijk om het beroep toekomstbestendig te maken en architecturale kwaliteit te blijven garanderen in een steeds complexere bouwcontext.

Bekijk De visienota met concrete voorstellen tot modernisering van de wet van 20 februari 1939