Nieuw boerenjaar luidt periode van onzekerheid in ...

Voorstelling Economisch Dossier Sigma 2021

Traditioneel stelde Sigma – de federatie van de algemeen vertegenwoordigers van materieel voor openbare en privéwerken, voor de bouw en de goederenbehandeling - medio juni het Eco­no­misch Dossier voor. Hiervoor streek men dit keer neer aan de kust, en meer bepaald in De Cierk te Oostende. Algemeen voorzitter Dries Van Haut mocht na een minder 2020 getekend door COVID-19 toch weer uitpakken met een "boerenjaar", al zijn de vooruitzichten voor dit jaar zeer onzeker ...

Ing. Danny Van Parys MSc - 22 juni 2022

Sigma-bestuur herverkozen voor 3 jaar
Tijdens de Algemene Vergadering voorafgaand aan de persconferentie werd een nieuw Sigma-bestuur geïnstalleerd. Veel verrassingen leverde dat echter niet op, gezien dezelfde acht mensen de komende drie jaar de vereniging zullen leiden: Dries Van Haut van Van Haut als algemeen voorzitter, Hugues Van Espen van Toyota Material Handling Benelux als voorzitter van de sectie goederenbehandeling, David Vandermeulen van Bergerat Monnoyeur als voorzitter van de sectie Burgerlijke Bouwkunde/Bouw, Eddie Bormans van Hunter & Van Twist als voorzitter van de subsectie Generatoren, Filip Andries van Manitou, Jean-Paul Dubois van Still, Jean-Christophe Smeets van Hilaire Van der Haeghe, Benoit Vercruysse van Tramac Benelux en Damien Bioul van BIA.

Wat nog meer?

Waar algemeen voorzitter Dries Van Haut zich vorig jaar vooral afvroeg hoelang het allemaal nog ging duren, is er vandaag eigenlijk nog helemaal geen sluitend antwoord op die vraag én is er bovendien nog een andere vraag bijgekomen: "Wat staat er ons allemaal nog te wachten?" Van Haut: "Alles wordt opeens veel duurder en door de grondig verstoorde supply chains worden levertermijnen plots gigantisch veel langer en onvoorspelbaarder. Dit alles heeft ervoor gezorgd dat onze klanten massaal bestellingen hebben geplaatst. Dat is voor een stukje zichtbaar in de cijfers over 2021. Het zorgt er ook voor dat de orderboeken meer dan overlopen voor de uitleveringen in 2022. Door al de onzekerheden weten we echter niet wanneer alles zal kunnen worden uitgeleverd."

Dergelijke oververhitte marktsituaties doen hem met de schrik om het hart terugdenken aan 2008 toen na een periode met hoge prijzen, lange levertermijnen en overvolle orderboeken het kaartenhuis plots in elkaar stortte. Van Haut: "Nu de oorlogssituatie in combinatie met de alsmaar stijgende prijzen investeerders op de rem doet trappen, zou het wel eens kunnen dat klanten bestellingen gaan annuleren. Als dat dan een zichzelf versterkend effect krijgt, komen er plots te veel en te dure machines op voorraad te staan met alle gevolgen van dien. Laat ons dus hopen dat het zo ver niet komt, maar enige waakzaamheid is toch geboden."

Hoewel hij in het verleden al voorzichtig opperde dat bomen niet tot in de hemel groeien, moet Van Haut toch vaststellen dat ze in 2021 in ieder geval een heel stuk boven de wolken uitstaken. "Waar we dachten dat we eigenlijk niet hoger konden, deden vrijwel alle machinecategorieën het opnieuw uitstekend en sneuvelden weerom enkele records. 2022 zal waarschijnlijk niet zo extreem goed zijn, maar ongetwijfeld wordt het nog steeds een zeer behoorlijk jaar. De orderboeken zijn zoals nog steeds goed gevuld en het zullen de uitleveringen zijn die het resultaat van 2022 gaan bepalen."

De grote onbekende vandaag is de mate waarin onze economie gaat stilvallen. Hoe hard gaan bedrijven en consumenten op de rem staan? Stagnatie van de economie gecombineerd met inflatie noemt men 'stagflatie'. In de klassieke economische modellen gaat dit gepaard met een hogere werkloosheid. Van Haut: "Dat is iets waar we vandaag nog niet mee te maken hebben. Integendeel zelfs, de tekorten op de arbeidsmarkt lijken groter dan ooit tevoren. Omdat wij in onze sector vooral technische profielen zoeken, is de situatie vandaag ronduit dramatisch te noemen." De toekomst voorspellen blijkt dus moeilijker dan ooit. Van Haut: "In tegenstelling tot vorig jaar kan ik dus helaas niet zeggen dat het einde van de tunnel in zicht is. We zijn een nieuwe donkere tunnel ingedoken waarvan ik mag hopen dat die niet te lang is ..."

Sectie Goederenbehandeling

2021 was een historisch jaar voor de lifttrucks, op alle vlakken. Hugues Van Espen: "Met 13.215 verkochte heftrucks in België tekenden we een nooit eerder geziene stijging op met 22% ten opzichte van 2020. En als we ons baseren op andere Europese bronnen, zou de Belgische markt meer dan 16.000 eenheden voor haar rekening nemen."

Alle sectoren hebben op volle toeren gedraaid: retail, wholesale, logistiek en vooral de booming e-commerce. Vele nieuwe magazijnen hebben in 2021 het licht gezien. Ook het vermelden waard: de aanhoudende stijging van de kortetermijnverhuur van heftrucks door een groot aantal constructeurs. Van Espen: "Zij hebben de klant moeten ondersteunen in afwachting van de levering van machines naar aanleiding van het tekort aan halfgeleiders en bepaalde grondstoffen. Ook dit heeft 2021 sterk gekenmerkt. Het ergste blijkt echter nog niet achter de rug door het conflict tussen Oekraïne en Rusland."

In 2021 onthouden we voornamelijk de stijging van heftrucks in het algemeen, en in het bijzonder van thermische (+84,4%) en elektrische (+44,8%) heftrucks. Wat de magazijntrucks betreft, die hadden in 2020 amper van COVID-19 afgezien en kenden alsnog een stijging van 6%, met een nieuw record van 8.024 eenheden als gevolg. De toename van lithiumionbatterijen, onder andere op elektrische stapelaars onder de 1,3 ton (vaak in China gebouwd) en lichte magazijntrucks, zet z'n razendsnelle doorbraak voort.

Van Espen: "Na dit recordjaar, na de spectaculaire evolutie van fabrieksbestellingen, rest ons deze heftrucks te produceren en te leveren aan ons cliënteel. Leveringstermijnen liepen al erg op in 2021 naar aanleiding van het gebrek aan onderdelen, halfgeleiders en bepaalde grondstoffen. Er wordt gesproken van leveringstermijnen van zes maanden tot zelfs een jaar! Bovendien regelt de buitensporige inflatie hier niets aan en baart ze inkopers en supplychainmanagers kopzorgen."

Was 2021 bijgevolg een "bubbel", een jaar waarin de markt z'n bestellingen wilde plaatsen om een ruim gemediatiseerde financiële en economische crisis te anticiperen? Van Espen: "De oorlog in Oekraïne heeft de zaken alleen maar verergerd in 2022. Het is onmogelijk om de evolutie van onze sector te anticiperen. Maar het is moeilijk denkbaar om een recordjaar als 2021 over te doen. Evenals het moeilijk denkbaar is dat de markt in mekaar stort. De kans is groot dat er een evenwicht komt rond 14.000 machines (FEM) voor België."

Sectie Burgerlijke Bouwkunde/Bouw

De burgerlijke bouw kende opnieuw een recordjaar met een stijging van maar liefst 20%. Ook de uitrustingsstukken deden het uitstekend, maar hier zijn de cijfers niet representatief genoeg om een recordjaar aan te tonen, maar zeker is dat er een sterke groei was. David Vandermeulen: "Met een markt die naar de 8.000 eenheden gaat – waar was de tijd de dat we 5.000 al ongelooflijk vonden? – blijft de op lange termijn groeiende trend bevestigd. Deze groei is opnieuw grotendeels (60%) toe te schrijven aan de minigravers, die door de barrière van 3.000 eenheden breken. Ook de verreikers en de hydraulische graafmachines op rupsen stijgen sterk en zorgen zo samen voor de andere 40%-stijging."

Na de daling van 2020 stijgt de markt dus opnieuw naar deze van het recordjaar 2019. Vandermeulen: "Bij de kleine machines zien we een zeer sterke stijging die ons ver voorbij het record van 2019 brengt, maar wel terug in lijn met de groeitrend sinds 2014. Dit voornamelijk gedreven door de zeer sterke stijging van de minigravers die met een plus van 750 eenheden een groei van +30% lieten optekenen. Het feit dat de verhuurbedrijven hun verhuurvloten terug aanvullen, zal hier zeker niet vreemd aan zijn."

De belangrijkste overige stijgers en dalers:

• knikdumpers +46%
• bulldozers op rupsen +39%
• verreikers +35%
• minigravers +31%
• wielladers (>80 pk) +20%
• hydraulische graafmachines op rupsen +16%
• overslagkranen op banden +11%
• wielladers (0–80 pk) -7%

Op de vraag wat we van 2022 mogen verwachten, antwoordt Vandermeulen stellig: backorders! "Alle importeurs zitten niet alleen te wachten op wisselstukken, maar hebben het jaar 2021 afgesloten met enorme orderportefeuilles. Dit zou de markt in 2022 moeten doen stijgen, maar ... het geheel gaat samen met grote prijsstijgingen. De markt zal dus enerzijds afhankelijk zijn van wat we aangeleverd krijgen uit de fabrieken en anderzijds van het effect van de prijsstijgingen." Maar zullen deze geen al te grote invloed hebben op de nieuwe bestellingen van 2022? Vandermeulen: "Op dit laatste vlak zijn de eerste cijfers echter absoluut niet bemoedigend. De orderintake van kleine machines toont in het eerste kwartaal een daling van -45% en die van grote machines een daling van -13%. De positieve impact van de verhuurbedrijven op de minigravers in 2021 speelt hier nu omgekeerd."

Subsectie Generatoren

Niettegenstaande de Belgische economie in 2021 zich nagenoeg volledig hersteld heeft met een economische groei van 6,1% ten opzichte van het jaar daarvoor, blijft de handel in generatoren een moeilijk gegeven. Eddie Bormans: "Nochtans was het eerste kwartaal veelbelovend met een stijgende vraag naar vooral productiegroepen. Deze remonte was echter van korte duur en snel verviel de vraag naar zowel productie- als noodstroomgroepen terug naar het niveau van 2020." Pas in de tweede jaarhelft steeg de vraag naar productiegroepen, wat er uiteindelijk voor gezorgd heeft dat er op jaarbasis een groei van 20% kon genoteerd worden. Voor noodstroom was 2021 enorm volatiel maar is de markt nagenoeg status quo gebleven met 2020.

Wat de productiegeneratoren betreft, is enige nuance van de cijfers toch op zijn plaats. Bormans: "Indien wij de kleine draagbare generatoren die voornamelijk de kleine groepjes in de zelfbouwmarkten betreffen buiten beschouwing laten, zien we toch een veel positiever beeld." De vermogens tussen 30 en 375 kVA, die traditioneel de grootste groep uitmaken van de industriële vermogens, laten tegelijkertijd ook de grootste stijging opmeten. Bormans: "Het mag gezegd: een groei met 50% ten opzichte van het vorige jaar, het is reeds een eeuwigheid geleden dat ik dit nog eens heb mogen en kunnen verkondigen."

Helaas vinden we de positieve ontwikkeling nog niet terug bij de noodstroomgeneratoren. Bormans: "Maar ook hier mag het gezegd: de achteruitgang is wel een halt toegeroepen en wij hopen dat we de bodem eindelijk bereikt hebben." De groeiende onzekerheid op het vlak van stabiele stroomvoorziening door tal van factoren doet ondernemingen stilaan nadenken over de risico's die zij lopen door langdurige stroomonderbrekingen. Risico's met zware consequenties en met soms dramatische of fatale gevolgen.

De groei van 2021 wordt voorlopig niet bevestigd voor 2022. Bormans: "Ook melden de volgende horden in onze sector zich reeds aan. Alternatieve stroombronnen voor productiegroepen vinden alsmaar sneller hun weg naar de markt in de vorm van hybride oplossingen met batterijpakketten. Bijkomend worden we hoe langer hoe meer geconfronteerd met bevoorradingsproblemen. Grondstoftekorten, oorlog, corona, enz. zorgen ervoor dat elektronische chips, aluminium onderdelen, kabelbomen, enz. moeilijker te verkrijgen zijn en levertermijnen lang zijn. Het is echter een magere troost dat onze sector niet het enige slachtoffer in dit verhaal is. Niettegenstaande zijn we optimistisch en hopen we de stijgende trend van 2021 te kunnen hervatten."

Op de persconferentie werd ook de nieuwe employer branding-campagne "Straf Gefixt" voorgesteld, waarover u hier alles kan lezen ...